vitrification
glazuren
bakken
fired
schilderen
paint
emailleren
draaiend bewerken
turning
anonymous
anoniem
potter
pottenbakker
objectnummer
object number
Eivormige dekselpot met een doorlopend rivierlandschap
Ovoid covered jar with a continuous water landscape
dekselpot
height
hoogte
diameter
glazuur
glaze
email
porselein
porcelain
Eivormige dekselpot van porselein, beschilderd op het glazuur in blauw, rood, groen, geel en zwart. Op de buik een brede band met een doorlopend rivierlandschap met boten, paviljoens, bergen en bomen. Op de schouder een blauwe en een rode band, en één met krulwerk. De nek met een band met punten. De deksel met dezelfde decoratie. Een chip in de rand en een barst in de bodem van de pot; deksel is gebroken geweest. Porselein met emailkleuren.
...; collection Jean Theodore Royer (1737-1807), The Hague;{Note RMA.} bequeathed by his widow to King William I, 1814;{Note RMA.}; transferred to the Royal Cabinet of Curiosities, The Hague, 1816;{Note RMA.} from whom transferred to the museum, 1885
Eivormige pot met een klokvormige deksel met dekselknop. Beschilderd in groene, blauwe, rode en gele emails met een zich over het hele lichaam (en deksel) uitstrekkend waterlandschap. Banden met geometrische motieven rond de schouder en nek.
AK-NM-6460 Dekselpot • Japans gekleurd porselein – early enamels • Onderdeel van Royers porseleincollectie • Mogelijk afkomstig van Hygens’ porseleincollectie Dit is in Royers collectie het enige stuk Japans porselein dat gerekend kan worden tot de groep ‘early enamels’, het vroegste porselein dat in Japan met emails werd beschilderd en bestemd was voor de Europese markt. Het is een sleutelstuk in Royers collectie die we sterk vanuit appreciatiegeschiedenis beschrijven. Zoals bij het Overgangs- en gekleurde Shunzhi-porselein uitgelegd is, stopte de aanvoer van Chinees porselein juist toen in kleine hoeveelheden gekleurd Chinees porselein werden geproduceerd en met veel succes verkocht aan de Europeanen. Toen de Nederlandse bestellingen noodgedwongen naar Japan werden verplaatst, is het logisch dat kopers en producenten probeerden dit succes voort te zetten. Deze dekselpot is een voorbeeld van het resultaat van die poging. Er is in algemeen een overeenkomst met het gekleurde Shunzhi, al is daar het blauw onderglazuur kobalt, terwijl het hier een bovenglazuur email is. Het landschap is Chinees en blijkbaar was er een goede afzetmarkt voor dergelijke potten, want ze komen in veel collecties voor [Jörg 2003, nr. 44]. Het Chinese element sluit aan op de overgeleverde beschrijving van Japanse Kakiemon-oven waarin wordt vermeld dat de stichter van die beroemde oven in 1647 leerde om met emails te schilderen van een Chinees, afkomstig uit Nagasaki [Fitski 2011, p. 63]. We zagen bij de bespreking van gekleurd Shunzhi al dat de band tussen China en Japan hecht was (althans druk bevaren) en het lijkt slechts logisch dat Chinese pottenbakkers/ porseleinschilders die de mogelijkheden thuis zagen verminderen, in Japan hun geluk zochten. Het early enamel gaat direct vooraf aan het Kakiemon-porselein en het Imari-porselein. Dit moet het gekleurde porselein zijn waarover in de bekende stukken uit het VOC-archief over het begin van de handel in gekleurd Japans porselein, werd geschreven [Viallé 2000]. Nu is de vraag wat deze pot in de collectie van Royer doet. Het is niet zijn smaak (dit heeft de naïeve directheid van Chinees Kraakporselein dat Royer nadrukkelijk níet verzamelde). Het moet bij aankomst in Nederland in ca. 1660 of kort daarna een interessante nieuwigheid zijn geweest en dus iets waar Constantijn Huygens (1596-1687) belangstelling voor had. Mogelijk kan het in verband worden gebracht met ‘Een pot en dekzel met schuitjes…’ in de boedelbeschrijving van zijn tante Susanna Louise Huygens (1714-1785). Schepen zijn geen gebruikelijk decoratiemotief en Royer kocht veel porselein uit Susanna Louises nalatenschap – vandaar deze veronderstelling, al ontbreekt natuurlijk alle zekerheid. Dat zo’n stuk ondanks het schematische schilderwerk weldegelijk in een vooraanstaande collectie kon voorkomen kan blijken uit de aanwezigheid van een zeer vergelijkbare pot in de collectie van de graven van Hessen-Kassel [Porzellan aus China unf Japan 1990, nr. 204]. Bronnen: Porzellan aus China und Japan: die Porzellangalerie der Landgrafen von Hessen-Kassel, Berlijn, 1990. Cynthia Viallé, ‘Japanese Porcelain for the Netherlands: the records of the Dutch East India Company’, The voyage of old-imari porcelains (tent.cat. Kyushu Ceramic Museum), N.pl., 2000, pp. 176-183. Christian J.A. Jörg, Fine and curious : Japanese export porcelain in Dutch collections, Leiden, 2003. Menno Fitski, Kakiemon porcelain: a handbook, Leiden/ Amsterdam, 2011.