Hendrick Martensz Sorgh
painter
schilder
A young man is singing and playing the lute on an open veranda. Where the woman’s thoughts have wandered is a mystery. The music and the theme of the paramours Pyramus and Thisbe in the painting in the background suggest that harmonious love is the subject. Yet the work may also be a warning against impulsive lust. Both interpretations are equally valid.
Hendrick Martensz Sorgh (1611-1670), oil on panel, 1661
Op een open veranda zingt en speelt een jongeman op zijn luit. Het is niet duidelijk waar de juffrouw naast hem met haar gedachten is. De muziek en het liefdesverhaal van Pyramus en Thisbe in het schilderij op de achtergrond kunnen verwijzen naar de harmonieuze liefde. Maar ze kunnen ook een waarschuwing zijn voor impulsieve lust. Het antwoord blijft in het midden.
Hendrick Martensz Sorgh (1611-1670), olieverf op paneel, 1661
paint samples
verfmonsteronderzoek
technisch rapport
technical report
infraroodreflectografie
infrared reflectography
dendrochronology
dendrochronologie
object number
objectnummer
schilderij
painting
cleaned; retouched and varnished; reverse impregnated
thickness
dikte
width
breedte
hoogte
height
olieverf
oil paint (paint)
panel
paneel
signature and date, lower left, on the wooden panelling (H and M ligated): ‘ HM Sorgh 1661’
De luitspeler. In een kamer speelt een jonge man op de luit voor een vrouw zittend en luisterend aan een tafel. Op tafel een schaal met fruit, brood, een kruik en een openliggend muziekboek. Op de vloer een hond en een kat, aan de muur hangt een schilderijtje van Pyramus en Thisbe.
signatuur en datum, links: ‘ HM Sorgh 1661’
drager: hoogte 51,2 cm x breedte 38,2 cm
…; ? anonymous sale, Amsterdam (Hendrik de Leth), 17 April 1758, no. 38 (‘Een dito [binnekamertje], zynde een Heer op de Luyt speelende, en een Juffertje aan een Tafel zittende’), fl. 51;{Hofstede de Groot notes, RKD; the catalogue could not be located. This and the following three entries (sales 1774, 1789, 1810) were provided by Peter Sutton, 25 May 1983; note RMA.}…; sale, Frans van de Velde (†), Amsterdam (C. Ploos van Amstel et al.), 7 September 1774, no. 119 (‘Hoog 19½ Breed 14¾ duim [50.1 x 37.9 cm]. Paneel. In dit Stuk is verbeeldt een Heer, zittende op een’ Stoel aan het eind van een open Gaandery, tegen een opgeschooven rood Gordyn; hy heeft zyn regter been op zyne linker knie en speeld op een Guitar: eene Jonge dame, aandagtig luisterende, zit met het hoofd op haare linker hand rustende aan eene Tafel, gedekt met een Tapyt en een Tafellaken daar over heen, waarop een Glas met rooden Wyn voor haar staat, en voorts een Porcelyne Schaal met Persiken, Druiven, Nooten en andere Fruiten, een opgesneeden Brood, een Kan, een tin Bord enz, gezien worden; een Taboret met een rood Kussen, waarop een Servet legt, staat op den Voorgrond; onder de Tafel zit eene Kat, en een langhaarige bruingevlakte Hond legt voor de voeten van zyn’ Meester; door de opening, ter linker zyde, ziet men de Huizen van eene Stads Graft, en eene Brug in het Verschiet […]’), fl. 500, to Klokker;{Copy RKD.}…; sale, Nicolaas Doekscheer (1706-1789, Amsterdam), Amsterdam (P. van der Schley et al.), 9 September 1789, no. 61 (Paneel. Hoog 20, breed 15 duim [51.4 x 38.6 cm]. Een binnenvertrek, waarin zich vertoont een deftig gekleed heer, zittende met het eene been over ’t andere, en met een groote ingespannenheid van aandacht op den citer te speelen; terwyl hy zyn oog slaat op het muziekboek ’t welk by hem op den tafel legt; deze is voorzien van een porceleinen schaal met druiven en persikken, wynkan, glas, enz. Aan zyn zyde zit een jonge juffer, leunende met de elleboog op den tafel, en het hoofd op de hand rustende, die met veel aandacht naar dit muziek schynt te luisteren. Op den voorgrond ligt een langhairige patryshond, en onder de tafel een kat. Terwyl het vertrek met het verdere nodige bywerk gestoffeerd is. Ter zyde ziet men over een balustrade een burgwal, langs welke verscheiden huizen staan; en een brug in ’t verschiet […]’), fl. 431, to Van der Schley;{Copy RKD.}…; sale, Pieter de Smeth van Alphen (1753-1809, Amsterdam), Amsterdam (P. van der Schley et al.), 1 August 1810, no. 129 (‘hoog 19, breed 15½ duimen [48.8 x 39.8 cm]. Paneel. In eene Kamer voor een open venster zit een vrolijk Man op de Luit te spelen, nevens hem eene deftige Vrouw, rustende met haren linkerarm op eene Tafel, waarop een Schotel met Vruchten, op den voorgrond liggen een Hond en eene Kat’), fl. 315, to Adriaan de Lelie;{Copy RKD.}…; collection Johannes Rombouts (1772-1850), Dordrecht;{[P.L. Dubourcq], _Beschrijving der schilderijen op ’s Rijks Museum te Amsterdam met fac simile der naamteekens_, coll. cat. Amsterdam 1870, pp. 253-54, no. LXII.} his nephew, Leendert Dupper Willemsz (1799-1870), Dordrecht, 1850;{C. von Lützow, ‘Die vormals Dupper’sche Sammlung’, _Zeitschrift für bildende Kunst_ 5 (1870), pp. 227-30, esp. p. 228.} by whom bequeathed to the museum, with 63 other paintings, 12 April 1870{NHA, ARM, IS, inv. 30, nos. 123 (8 March 1870), 132 (25 April 1870, no. 245); NHA, ARM, Kop., inv. 39, pp. 62-63 (11 May 1870). For the painting’s provenance see also L. Meerman, ‘An Unwritten Chapter of Dutch Collecting History: The Painting Collection of Pieter de Smeth van Alphen (1753-1809)’, _Simiolus_ 40 (2018), pp. 18-98, esp. p. 97, no. 129.}