vergulden
gild
silversmith
zilversmid
zilversmid: toegeschreven aan Leendert Claesz, Amsterdam
silversmith: attributed to Leendert Claesz, Amsterdam
Amsterdam
attributed to Leendert Claesz (c. 1581–after 1612), Amsterdam, 1609, silver gilt
The foot of a wine glass could be secured in the four clamps (shaped like sea creatures) at the top of this holder. Together, the glass and its holder make an impressive drinking vessel, which was probably brought out only on ceremonial occasions. The two glass holders belong to a set of five that was commissioned in 1606 by the treasurers of the Amsterdam City Council.
toegeschreven aan Leendert Claesz (ca. 1581–na 1612), Amsterdam, 1609, verguld zilver
Tussen de vier klampen bovenaan (in de vorm van zeewezens) kan de voet van een wijnglas worden geklemd. Glas en schroef samen vormen een indrukwekkend stuk drinkgerei, dat vermoedelijk slechts bij plechtige gebeurtenissen op tafel kwam. De twee bekerschroeven zijn deel van een reeks van vijf, die in 1606 werd besteld door de thesauriers (penningmeesters) van het Amsterdamse stadsbestuur.
objectnummer
object number
Bekerschroef met koggeschip en wapen Amsterdam
glass holder
bekerschroef
weight
gewicht (eigenschap)
height
hoogte
diameter
gilding (material)
verguldsel
silver (metal)
zilver
De hoge, gewelfde, geprofileerde voet van de twee nagenoeg identieke bekerschroeven (B&C) is opgebouwd uit een brede, licht gewelfde onderrand, waarop een gestempeld, repetererend, patroon van voluten, aan de boven- en onderzijde begrensd door een smalle, onversierde band; een lage, geprofileerde rechte rand, versierd met een gestempeld, repeterend patroon van cabochons; een overkragende rand met een gestempelde versiering van knorren; en een gewelfd gedeelte. Daarop zijn het gekroonde wapen van Amsterdam, gehouden door twee leeuwen, en het koggeschip gedreven, geflankeerd door attributen van de zeevaart en de visserij op een geponste ondergrond. Hierboven bevindt zich een diabolo-vormig tussenstuk, dat aan de bovenzijde versierd is met een doorlopende lauwerkrans en waartegen vier gegoten vrijstaande fabeldieren met griffioenkoppen en S-voluutvormige staarten zijn bevestigd. Hierboven bevindt zich een kleiner diabolo-vormig, glad tussenstuk, dat dienst doet als basis voor het tweeledige middengedeelte van de stam. Het onderste gedeelte daarvan vertoont vier cartouches waarin de pauselijke tiara, een kardinaalshoed, en twee maal een mijter met een kromstaf; in de cartouches van het bovenste deel zijn de vier Evangelisten als gevleugelde wezens afgebeeld: Mattheüs als mens, Marcus als leeuw, Lucas als os en Johannes als adelaar. Tussen deze bovenste cartouches zijn gegoten S-voluten met maskers aangebracht. Boven dit gedeelte bevindt zich wederom een glad diabolo-vormig tussenstuk. De stam wordt bekroond door een verbrede nodus met gedreven voorstellingen van vier door winden voortgeblazen schepen, de vier windrichtingen verbeeldend, op een geponste ondergrond. Deze zijn van elkaar gescheiden door gegoten aangezette monsterkoppen. De nodus is aan de onderzijde versierd met twee randen met een repeterend patroon van bladeren. Boven de nodus bevindt zich een ingesnoerde rand versierd met een gestempeld, repeterend patroon van cabochons; daarboven een overkragende rand met een gestempelde versiering van knorren, waaruit de vier gegoten klampen in de vorm van naiaden en tritonen steken. Met de klampen kan een drinkglas worden vastgeklemd, door middel van een schroefmechaniek in de binnenzijde van de stam. De bovenzijde van de bekerschroef wordt gevormd door een bol in de vorm van een halve hemel- of aardglobe, waarop het glas kan rusten. Op de onderzijde van de voetrand is gegraveerd: Deze schroeven syn doen maecken zyde f Gerrit Jacob Witse & Jan ten Grootenhuis Tresorieren van den Jaere 1606. (
meesterteken, onderzijde bodem, afgeslagen: LC in monogram in gecontourneerd veld, toegeschreven (Voet 1912, nr. 25; Citroen 1975, nr. 647).
Bekerschroef van verguld zilver. Op de hoge, gewelfde voet het koggeschip en het wapen van de Stad Amsterdam. De vaasvormige balusterstam is versierd met een kerkelijke symbolen. Het bovenstuk bestaat uit een halve bol om geven door 4 tritonen en meerminnen, die de voet van een glas kunnen vatten.
height 35 cm x height 24.5 cm x diameter 12.5 cm x weight 1010 g
jaarletter, onderzijde bodem, afgeslagen: ‘V’
hoogte 35 cm (afmeting inclusief glas) x hoogte 24,5 cm x diameter 12,5 cm x gewicht (eigenschap) 1010 g