gild
vergulden
Hartog van Laun
instrumentmaker
instrument maker
instrumentmaker: Hartog van Laun, Amsterdam
instrument maker: Hartog van Laun, Amsterdam
Amsterdam
De instrumentmaker Hartog van Laun ontwierp een tafelplanetarium waarmee de beweging van zon, aarde, maan en planeten kon worden gedemonstreerd. Hij gebruikte het instrument bij zijn eigen voordrachten, maar hij oogstte er pas echt succes mee toen de Amsterdamse hoogleraar Jan Hendrik van Swinden in 1802 in Felix Meritis het planetarium uitvoerig toelichtte en erover publiceerde.
Hartog van Laun (ca. 1733-1815), Amsterdam, ca. 1800-1808, hout, messing, ivoor
Hartog van Laun (c. 1733-1815), Amsterdam, c. 1800-1808, wood, brass, ivory
The instrument-maker Hartog van Laun designed a table orrery – a mechanical device to show the relative positions and movements of the sun, earth, moon and planets. He used the instrument for his own lectures, but he achieved true success with it only when the Amsterdam professor Jan Hendrik van Swinden fully explained it at the Felix Meritis Society in 1802 and published articles about it.
Documentatiemap: kopie artikel Bruijns 1976; kopie boek Hengst 1803; kopieëen van prenten 'Plaat I en II' van F. Koning (sculp.) en J. Smit (del.).
H. Hooijmaijers, 'Het planetarium van Hartog van Laun', Studium 4 (2009), p. 214-222.
R.B. Prud'homme van Reine, Ter navolging : maritieme kunst en curiosa uit de Kweekschool van de Zeevaart, Amsterdam/Zutphen 1992, p. 172-173 met afb.
P. den Hengst, Lessen over het planetarium, tellurium, en lunarium van Hartog van Laun : gehouden in de maatschappy Felix Meritis te Amsterdam door J. H. van Swinden, Amsterdam 1803.
W.F.J. Mörzer Bruyns, 'Het planetarium, tellurium en lunarium', Spiegel Historiael (1976) 3, pp.170-176 met afb.
objectnummer
object number
planetarium
orrery
lunarium
tellurium
brass (alloy)
messing
ivoor
ivory
verguldsel
gilding (material)
hout
wood (plant material)
Toestel waarmee de beweging van zon, aarde, maan en planeten aanschouwelijk kan worden voorgesteld.
Schenking van de Kweekschool voor de Zeevaart
Gift of the Kweekschool voor de Zeevaart